I.C.R.E.O.- Student-Eindwerken

In maart 2004 volgde ik een cursus aan de Hogeschool van Leiden over gedragsgeoriënteerde benadering bij patiënten met chronische pijn. Een van de lezingen die daar gehouden werd was door de heer J. ven der Meij, zelf werkzaam bij het ITON. Hij vertelde hoe er door middel van PET-scans zichtbaar geworden was dat pijn bij mensen chronisch kon worden onder invloed van cognitie en emotie.

Hierdoor ben ik gaan nadenken over de vraag of dit bij paarden op dezelfde manier werkt. Paarden beschikken niet of nauwelijks over cognitie, maar wel over emotie. Ik besloot om te proberen uit te zoeken hoeveel daar in de literatuur over bekend is. Helaas is er naar mijn weten geen onderzoek via PET-scans gedaan over hoe bovenstaande werkt bij paarden. Ik was daardoor genoodzaakt om via een literatuurstudie te proberen tot een antwoord op mijn vraag te komen. Ik heb me daarbij voornamelijk gericht op de invloed die stress op pijn heeft.

In hoofdstuk 1 heb ik de anatomie beschreven van de zenuwvezels, banen en gebieden in de hersenen die van belang zijn bij de geleiding en perceptie van pijn.

Hoofdstuk 2 beschrijft de neurotransmitters die voor de geleiding van pijn zorgen.

Hoofdstuk 3 beschrijft de plasticiteit van de neurale pijnsystemen in het lichaam.

Hoofdstuk 4 beschrijft de stress veroorzakende factoren bij het paard en de biochemie in het lichaam die daardoor op gang komt.

In hoofdstuk 5 heb ik beschreven wat chronische pijn betekent en hoe het ontstaat.

In hoofdstuk 6 heb ik geprobeerd samen te vatten hoe pijn en stress elkaar beïnvloeden. Daarnaast heb ik in dit hoofdstuk nog eens samengevat hoe verschillende structuren in het lichaam reageren op stress.

In hoofdstuk 7 geef ik mijn de osteopatische visie over hoe de verschillende gebieden die een relatie hebben met pijn of stress, behandeld kunnen worden.

Ik heb er voor gekozen om geen casussen te beschrijven. In feite is bijna iedere casus te gebruiken bij dit onderwerp. Haast ieder paard wat we moeten behandelen heeft pijn en heeft mede daardoor last van stress. De kennis die ik met het schrijven van deze scriptie heb opgedaan, kan ik daarom bij iedere casus gebruiken.

In veel gevallen zal een osteopaat pas bij een paard worden gevraagd wanneer het paard al gedurende langere tijd lichamelijke problemen heeft. Die lichamelijke problemen kunnen zich op verschillende manieren uiten.

Vaak zijn die paarden daarbij ook gestresst. Veel paarden zijn kopschuw, hebben last van singeldwang, of zijn haast niet te benaderen in hun stal. Ik ken ook paarden die zich erg lijken op te sluiten in zichzelf, zich zo terugtrekken, als gevolg van de pijn en stress. Het vegetatief zenuwstelsel is uit balans geraakt.

De disbalans van het orthosympathisch en parasympathisch systeem, kan vanuit 2 hoeken komen. Vanuit een oorspronkelijke weefselschade, of doordat een paard in een stresssituatie zit. Een paard dat zijn “systeem” in balans heeft, zou weefselschade zelf moeten kunnen repareren. Lukt dit niet, kan er een vicieuze cirkel gaan ontstaan van onbalans binnen het vegetatief stelsel. Het paard komt er zelf niet meer uit, pijn en stress kunnen elkaar negatief gaan beïnvloeden.

Uiteindelijk kunnen er problemen ontstaan binnen het totale functioneren van het paard, binnen het patiëtale, viscerale en het cranio-sacrale systeem.

Als osteopaat zullen we het totale paard moeten gaan onderzoeken. Overal waar we een verstoring of blokkade vinden moeten we dit gaan behandelen. Hierdoor kan de balans van het orthosympathisch en het parasympathisch systeem hersteld worden, waardoor het paard zichzelf weer kan gaan herstellen.

Een weefselschade waar de pijn van het paard mee is begonnen, kan zich overal bevinden.

Er zijn bepaalde gebieden binnen het paardenlichaam die een belangrijke relatie hebben met pijn en stress. Die aandachtspunten wil ik per regio beschrijven.

BESLUIT

Dankzij het bestuderen van de enorme hoeveelheid literatuur waarin ik me heb verdiept voor het schrijven van deze thesis ben ik me veel bewuster van de complexiteit en plasticiteit van het zenuwstelsel.

Het paardenlichaam is zich voortdurend aan het veranderen en aanpassen aan nieuwe situaties. Veranderingen kunnen plaats vinden binnen alle niveaus van het zenuwstelsel.

Pijn kan worden ingebouwd in het centrale zenuwstelsel en opgeslagen in het geheugen. Op onverwachte momenten, onder invloed van stress, kunnen deze pijnlijke ervaringen weer een rol gaan spelen. Hierdoor kan ik concluderen dat ook bij paarden chronische pijn kan ontstaan.

Pijn kan langdurig aanwezig zijn, terwijl weefselschade al verdwenen is.

Voor een gezond paardenlichaam moeten het orthosympathische en parasympathische systeem met elkaar in balans zijn. Als hier een disbalans in ontstaat, kan er een vicieuze cirkel gaan ontstaan van pijn en stress, die elkaar in stand kunnen houden.

De hypothalamus is de “dirigent” van het vegetatief zenuwstelsel. De hypothalamus moet zorgen voor homeostase in het lichaam.

Het limbisch systeem kan een directe invloed uitoefenen op de hypothalamus. Chronische pijn of emoties kunnen de betrokkenheid van het limbisch systeem activeren waardoor de homeostase ontregeld kan worden.

Een osteopaat kan helpen deze homeostase te herstellen, waardoor het paardenlichaam in staat zal worden gesteld om zichzelf te gaan herstellen.